Korzystanie z witryny oznacza zgodę na wykorzystanie plików cookie z których niektóre mogą być już zapisane w folderze przeglądarki
Więcej informacji można znaleźć w Polityce prywatności i wykorzystywania plików cookies w serwisie
Zdrowe biuro
Recepta na Zdrowe biuro Wydarzenia Mapa strony
Zdrowebiuro.pl
Wersja do druku
Lista pytań » Wymuszona pozycja ciała

Proszę o wyjaśnienie, jaki rodzaj prac należy rozumieć "przez prace wykonywane w warunkach wymagających wymuszonej pozycji ciała."

Jednym z podziałów pozycji ciała jest podział na pozycje wymuszone i niewymuszone. Kryterium dla tego podziału stanowi możliwość zmiany pozycji zgodnie z subiektywnymi odczuciami i upodobaniami pracownika. Jeżeli konstrukcja stanowiska lub rodzaj czynności na nim wykonywanych nie pozwala na zmianę pozycji ciała, to uznaje się ją za wymuszoną. Jeżeli z kolei pracownik może zgodnie ze swymi preferencjami zmieniać pozycję ciała i nie ma to wpływu na efektywność (wydajność i jakość) jego pracy – to przyjmuje się, że pozycja jest niewymuszona. Problem kwalifikacji pozycji jako wymuszonej związany jest najczęściej z faktem traktowania jej jako czynnika uciążliwego tzn. takiego, który utrudnia pracę, negatywnie wpływa na jej efektywność, ale nie stanowi zagrożenia dla życia lub zdrowia. Należy tu jednak zaznaczyć, że w przypadku odpowiednio dużego poziomu oddziaływania dodatkowego wpływu innych warunków czynnik uciążliwy może stać się czynnikiem szkodliwym.

Skutki pracy w wymuszonej pozycji ciała to zazwyczaj szybko następujące zmęczenie fizyczne, zmniejszenie wydajności pracy, obniżenie tempa i jakości pracy. Bardzo niekorzystnym skutkiem pracy w wymuszonej pozycji ciała jest możliwość przyzwyczajenia się do takiej (często niewłaściwej w sensie fizjologicznym) pozycji, a to z kolei może doprowadzić do trwałych zmian organicznych, np. garbienia się, nierównomiernego rozwoju niektórych grup mięśniowych, skrzywienia kręgosłupa. Zdarza się także, że zmęczenie powodowane wymuszoną pozycją elementów układu ruchu jest tak duże, że uniemożliwia wykonywanie pracy przez dłuższy czas (np. praca z podniesionymi rękami).

Tyle definicje, praktyka jest znacznie bardziej złożona i wymaga indywidualnego podejścia do każdego stanowiska lub czynności. Należy wziąć pod uwagę np. czas pozostawania w konkretnej pozycji. No i oczywiście komfort związany z konkretną pozycją. Jeżeli pozycja ciała jest wygodna, wówczas uciążliwość związana z jej utrzymywaniem jest niewielka, jeżeli natomiast pozycja z natury jest niewygodna, to nawet krótkotrwałe jej przyjmowanie może być bardzo uciążliwe. Tym niemniej uznaje się, że brak możliwości zmiany pozycji ciała w ciągu 1 godz. oznacza wymuszenie pozycji.

Przyczyn wymuszania pozycji jest wiele i często zależą one w równej mierze od warunków stanowiska pracy (brak wystarczającej przestrzeni, niepoprawne rozmieszczenie elementów stanowiska), jak i od umiejętności oraz dobrych chęci pracownika. Osobiście np. zainteresował mnie przykład jednego z zakładów, gdzie prawie wszyscy pracownicy montażu działu montażu pracowali w pozycji z pochylonym tułowiem. Powodem tego była zbyt niska wysokość powierzchni stołu roboczego. Tylko jeden z pracowników pracował w pozycji wyprostowanej – dzięki podłożeniu pod obrabiany element pudełka kartonowego podwyższył sobie wysokość powierzchni roboczej. Na ironię zakrawa fakt, że wszystkie stoły robocze posiadały możliwość regulacji wysokości.

Na ogół do prac wykonywanych w warunkach wymagających wymuszonej pozycji ciała zalicza się np. pracę:

·          przy komputerze (siedzenie), chociaż typowo biurową już nie,

·          kierowcy (siedzenie podczas jazdy, stanie, klęczenie z rękoma uniesionymi do góry, pochylanie, skręcanie tułowia podczas dokonywania napraw),

·          mechanika samochodowego,

·          dentysty, chirurga, pielęgniarki i wiele, wiele innych.

Jednak stwierdzenie długotrwałego braku możliwości zmiany pozycji ciała na tych stanowiskach wymaga naprawdę indywidualnego podejścia.

Jak zapobiegać występowaniu uciążliwości związanych z wymuszoną pozycją ciała? Ponieważ przyczyny wymuszenia pozycji leżą zwykle zarówno po stronie pracodawcy, jak i pracownika – konieczne jest ścisłe ich współdziałanie. Niestety nie jest to takie proste. Pracodawca często nie zdaje sobie sprawy z wagi problemu – dostarczył np. pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku przy komputerze wyposażenie (zestaw komputerowy, krzesło, biurko, rolety, okulary itp.) zgodne z przepisami naszego prawa. BHP-owiec przeszkolił pracownika (istnieje dowód w postaci podpisu). I na tym koniec. Pracownik z kolei ustawił sobie stanowisko według swojej osobistej koncepcji estetyczno-komfortowej mającej często niewiele wspólnego z ergonomią i zasłyszawszy o pozycjach wymuszonych występuje roszczeniowo o uznanie uciążliwości pracy (niekiedy nawet szkodliwości). Koło się zamknęło, wszyscy mają do siebie pretensje i sytuacja nie ulega poprawie.

Podstawą rozwiązania problemu jest prawidłowe przeszkolenie pracowników nie ograniczające się do przeczytania Rozporządzenia Ministra, a uwzględniające również podstawy fizjologii, przyczyny powstawania dolegliwości, umiejętność dostosowania stanowiska pracy do indywidualnych potrzeb i możliwości i praktyczne sposoby przeciwdziałania wymuszonej pozycji. Następnym krokiem powinna być kontrola istniejących stanowisk i wprowadzenie odpowiednich poprawek. Poprawki i usprawnienia obejmować powinny również naukę siedzenia dynamicznego i właściwe sposoby wykorzystywania 5-cio minutowej przerwy po każdej godzinie pracy. Kolejny krok to wprowadzenie zmian do istniejącej organizacji pracy – łączenie zadań (np. wprowadzanie danych i okresowa konieczność przeniesienia pliku dokumentów do innego pokoju, czy odbioru wydruku z drukarki umieszczonej w odległości kilku kroków). I na koniec okresowa kontrola stanowisk i pracowników pod kątem przestrzegania zaleceń ergonomii.

Przedstawione wyżej rady to oczywiście absolutnie niezbędne minimum. Większe efekty zdrowotne (i ekonomiczne) da np. wyposażenie stanowiska w lepsze krzesła (z synchromechanizmami pozwalającymi na dynamiczne siedzenie) i stoły robocze o regulowanej wysokości umożliwiające pracę naprzemiennie w pozycji siedzącej i stojącej. Ale od pracownika należy również wymagać, by właściwie korzystał z oparcia, umiejętnie ustawił monitor, klawiaturę i mysz, nie garbił się, nie wyginał niepotrzebnie nadgarstków i nie uderzał mocno w klawisze.

W przypadku innych stanowisk pracy konieczna bywa eliminacja lub przynajmniej minimalizacja potrzeby przyjmowania niefizjologicznych pozycji ciała: pochylenia tułowia, przysiadu, klęczenia, unoszenia rąk do góry oraz np. umożliwienie osobom pracującym w pozycji stojącej wykonywania części pracy na siedząco.

Tyle informacji ogólnych. Jeśli autor zapytania sprecyzuje je opisując konkretne stanowisko, doda jakieś zdjęcie, to odpowiedź będzie bardziej szczegółowa, być może możliwe będzie także podanie praktycznych rozwiązań jego problemu.

 

Dr inż. Zbigniew Jóźwiak
Zakład Fizjologii Pracy i Ergonomii
Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera

 

  Zapraszamy do dyskusji na forum

Instytut Wzornictwa Przemysłowego
Martela
ErgoTest
Microsoft
Centrum medyczne ENEL-MED
Okulary Do Komputera
Instytut Medycyny Pracy
Archivolta
Radio PIN
Modern Office Manager
Facility Manager
Eurobuild Poland
Architektura Murator
Architektura & Biznes
NoweBiuro.pl
ARCHITEKTURA.INFO
MEBLE.pl
IIR.pl
Worksite
|  Wydarzenia  |  Misja  |  Przepisy prawne  |  Ergonomia  |  Zdrowie - Ile to kosztuje?  |  Porady i rozwiązania  |  Kontakt  |  Newsletter  |  Polityka Cookies  |  
design by VENTI